Lưu Ý Vận Hành Hệ Thống Xử Lý Nước Thải Khi Nghỉ Tết Dài Ngày “Góc Nhìn Thực Tế”

Tết Nguyên Đán là thời điểm hầu hết các nhà máy tạm ngưng sản xuất trong nhiều ngày liên tục. Tuy nhiên, với hệ thống xử lý nước thải sinh học, đặc biệt là hệ hiếu khí, việc “nghỉ theo nhà máy” gần như không thể áp dụng. Hệ sinh học là một hệ sống, nếu mất nguồn dinh dưỡng hoặc điều kiện môi trường quá lâu, hệ vi sinh sẽ suy giảm nhanh, kéo theo thời gian phục hồi rất dài sau kỳ nghỉ.

Trong thực tế vận hành, nhiều hệ thống sau kỳ nghỉ dài phải mất hàng tuần, thậm chí vài tháng để ổn định lại sinh khối và hiệu suất xử lý. Vì vậy, mục tiêu vận hành trong dịp nghỉ Tết không phải là cho hệ nghỉ hoàn toàn, mà là duy trì hệ ở trạng thái ổn định sinh học tối thiểu, hay còn gọi là chạy không tải.

1. Biến động của hệ vi sinh khi nhà máy ngưng sản xuất

Khi không còn nước thải đầu vào, hệ sinh học sẽ gặp tình trạng thiếu nguồn carbon và dinh dưỡng. Vi sinh vật khi không có thức ăn sẽ giảm hoạt tính, tự phân hủy nội bào để duy trì sự sống, làm giảm MLSS và suy yếu quần thể vi sinh. Nếu tình trạng này kéo dài, cấu trúc bùn có thể bị phá vỡ, khả năng xử lý giảm rõ rệt.

Ngoài ra, nếu hệ thống thổi khí bị dừng, môi trường hiếu khí có thể chuyển sang thiếu khí hoặc kỵ khí. Điều này không chỉ làm vi sinh hiếu khí chết nhanh mà còn gây sốc hệ sinh học khi khởi động lại. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều hệ phải nuôi cấy lại bùn sau kỳ nghỉ dài.

2. Nguyên tắc vận hành hệ thống trong giai đoạn chạy không tải

Để duy trì hệ sinh học ổn định trong thời gian nghỉ dài, cần tập trung vào việc giữ cho vi sinh còn sống và còn hoạt tính, thay vì cố gắng duy trì hiệu suất xử lý tối đa.

Trong điều kiện không có nước thải, cần bổ sung nguồn carbon ngoài như mật rỉ đường hoặc nguồn carbon tương đương để duy trì dinh dưỡng nền cho vi sinh. Trong thực tế vận hành, liều bổ sung thường tăng khoảng 2–4 lần so với giai đoạn tải thấp bình thường, tùy theo mật độ bùn và thể tích hệ thống. Nếu kiểm soát tốt dinh dưỡng, giai đoạn nghỉ thậm chí có thể giúp tăng sinh khối bùn do hệ không bị biến động tải.

Song song với đó, hệ thống sục khí cần duy trì hoạt động liên tục. Chỉ cần đảm bảo DO ở mức tối thiểu khoảng 2 mg/L và luân phiên vận hành blower ổn định là đã có thể giữ được hoạt tính sinh học cơ bản cho hệ.

Một yếu tố thường bị bỏ qua là quản lý vận hành trong kỳ nghỉ. Việc xây dựng quy trình vận hành đơn giản, checklist kiểm tra thiết bị, lịch châm dinh dưỡng và chuẩn bị đủ vật tư trước kỳ nghỉ sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro. Trong nhiều trường hợp, đội bảo vệ là lực lượng trực chính trong dịp Tết, nên việc bàn giao rõ ràng, dễ hiểu là rất quan trọng.

3. Tham khảo một số dòng men vi sinh nhà EcoClean

Trong một số trường hợp như hệ mới vận hành, hệ từng bị sốc tải hoặc hệ có mật độ bùn thấp, việc bổ sung thêm vi sinh thương mại trong giai đoạn nghỉ có thể giúp duy trì hoạt tính sinh học ổn định hơn.

Trên thị trường hiện nay có một số dòng vi sinh xử lý nước thải của EcoClean thường được tham khảo trong vận hành thực tế như:

• EcoClean 200:  Dòng vi sinh mật độ cao, thường dùng trong xử lý nước thải công nghiệp, nước thải hữu cơ tải cao.

• EcoClean™ 105: Vi sinh dùng cho bể phân hủy kỵ khí, hỗ trợ tăng hiệu quả phân hủy hữu cơ trong môi trường thiếu oxy.

• EcoClean™ Bionite: Dòng vi sinh chuyên tăng cường xử lý BOD/COD, hỗ trợ cải thiện hiệu suất xử lý tổng thể của hệ sinh học.

Các dòng vi sinh này thường là tổ hợp vi khuẩn và enzyme hoạt tính cao, giúp duy trì hoạt tính sinh học của hệ trong điều kiện tải thấp. Tuy nhiên, việc sử dụng cần dựa trên đặc tính nước thải, công nghệ xử lý và tình trạng sinh khối thực tế của hệ thống.

Kết luận

Một hệ xử lý nước thải vận hành tốt không chỉ là hệ đạt hiệu suất cao khi tải lớn, mà còn là hệ duy trì được sự ổn định khi tải giảm hoặc ngưng trong thời gian dài. Nếu duy trì được dinh dưỡng nền, sục khí ổn định và kiểm soát vận hành tối thiểu, hệ thống hoàn toàn có thể sẵn sàng hoạt động trở lại ngay sau kỳ nghỉ Tết mà không cần nuôi cấy lại từ đầu.